1. İşlem kontrolü (Kontrol Odası)
2. Ürün Taşıyıcı Sistem (Konveyör)
3. Kaynak ve Kaynak Paneli
    3.a. Gama Işınları
    3.b. Iyonlayıcı Işınlar
4. Işınlama Odası (Biyolojik Zırh)
5. Kaynak Depolama Havuzu
6. Ürün Depolama Alanı


1. Işlem Kontrolü; Gamma Işınlama Tesisinde, ışınlama işlemi ve güvenlik kontrolleri bütün dünyada kabul gören güçlü ve güvenilir bir şekilde bilgisayar (Programlanabilir Lojik Kontrol) sistemi ile yapılmaktadır. Işınlama işleminin her aşaması çok hassas bir şekilde kontrol edilmekte, herhangi bir anormal durumda ışınlama cihazı otomatik olarak durmakta, ışıklı ve sesli alarm vermektedir. Ayrıca her aşama otomatik olarak kaydedilmektedir.


2. Ürün Taşıyıcı Sistem; (Konveyör ve Kaynak Geçiş Sistemi); İşlem görecek ürünler kendi ambalajları içerisinde konveyör üzerinde bulunan alüminyumdan yapılmış ışınlama kutularına (TOT) konularak otomatik konveyör vasıtasıyla ışınlama odasına taşınmaktadır. Işınlama odasında ürün dolu kutular kaynak çevresinde pnömatik pistonlarla hareket ettirilerek gama ışınlarına maruz bırakılmaktadır. Işınlama işleminden sonra ürün dolu ışınlama kutuları yine konveyorla otomatik olarak dışarı alınarak, ürünler işlem görmüş depolama alanında depolanmaktadır. Alüminyumdan yapılmış ışınlama kutularının boyutları 58 x 64 x 124 cm. olup, en fazla 125 kg. yüklenebilmektedir.


3. Kaynak ve Kaynak Paneli; Kaynak paneli 250x300 cm. boyutlarında paslanmak çelik çerçeve ve 20 adet dikdörtgen şeklinde ara modülden ibarettir. Her modül üzerinde çapı 0.81 cm. ve 45 cm. uzunluğunda 40 adet kaynak kalemi yerleştirilebilmektedir. Gama kaynağı olarak kullanılan metalik formdaki Co-60 palletleri bu kaynak kalemleri içinde bulunmaktadır. Kaynak kalemleri iki kat paslanmaz çelik tüpler şeklinde olup, iki ucu sızdırmaz bir şekilde kaynak edilmiştir. Kaynak kalemlerinin sızdırmazlığı üretici firma tarafından 20 yıl garanti edilmektedir

Kararsız Co-60 izotopu, tabiatta bulunan kararlı Co-59 atomunun nükleer reaktörlerde nötron bombardımanı sonucu çekirdeğinde fazladan bir nötron sokulması ile elde edilmektedir. Co-60 izotopu bir beta ve enerjileri 1.17 MeV ile 1.33 MeV olan iki gama ışını çıkararak kararlı Ni-60 çekirdeğine dönüşmektedir. Beta ışınları paslanmaz çelik kapsülünden geçememeleri nedeniyle ışınlama işlemi sadece gama ışınları ile gerçekleştirilmektedir.

Işınlanmış ürünler ışınlama süresine bağlı olmaksızın hiçbir şekilde radyoaktif hale gelmezler. Co-60 izotopundan yayınlanan gama ışınlarının enerji seviyeleri herhangi bir maddeyi radyo aktif hale getirmeyecek kadar düşüktür. Dolayısıyla gama ışınları ile işlem gören hiçbir ürün kuramsal olarak radyoaktif hale gelmemektedir.

3.a. Gama Işınları; Gama ışınları tıpki radyo, tv dalgaları, mikrodalga, görünür ışık veya x-ışınları gibi elektromagnetik enerjidir. Ancak bu saydığımız her bir ışın türünün dalga boyu ve enerjisi değişiktir. Mikrodalgalar moleküller içerisinde hareket ederek ısı enerjisi yaratacak kadar enerjiktirler. Gama Işınları diğer ışın türlerine göre daha enerjik olup, madde içerisindeki giriciliği yüksektir. Madde içerisinden geçerken atom veya moleküllerden elektron koparabilirler. Bunun sonucu elektrik yüklü parçacıklar yani iyonlar meydana gelir. Ürün içinde depolanan enerjiye "soğurulan enerji" denir. 1 kGray' lık ışın dozu, 1 kilo Jul/kg enerjiye eşdeğerdir. Eğer bunu ısı enerjisi olarak ifade edersek 10 kGray' lık soğurulmuş ışın dozu, 1 kg suyun sıcaklığını 2.5 C artıran ısı enerjisine eşdeğerdir.

3.b. İyonlayıcı Işınlar ve Etki Mekanizması; Gama ışınları iyonlayıcı ışın türündedir. İyonlayıcı ışınlar madde ile etkileşim yaptığında atomlarda elektron koparabilirler. Bu işleme iyonizasyon denilmektedir. Serbest elektronlar kimyasal reaksiyonlara katılabilir veya canlı organizmalardan DNA moleküllerini koparabilirler. Bu işlem (mikro) organizmaları ışınlama ile öldürmenin temelini oluşturur.


4. Işınlama Odası (Biyolojik Zırh); Işınlama işleminin gerçekleştiği zırhlı odadır. Işınlama tesisi çalıştığı zaman Co-60 kaynak paneli bir piston vasıtasıyla su havuzundan çekilerek ürün dolu kutular arasına gelir. Bu durumda ışınlama hücresinden dışarıya ışın sızmaması için ışınlama hücresinin taban ve tavanı dahil bütün duvarları 180 cm. kalınlığında betondan yapılmıştır. 180 cm.lik beton engeller 4.0 Mci Co-60 kaynağının çıkardığı gama ışınlarını tutarak çalışanlara ve çevreye zarar vermeyecek düzeye indirir. Bu koruyucu beton engellere biyolojik zırh denir. Biyolojik zırhın kalınlığı kullanılan Kobalt kaynağının aktivitesine bağlı olup, uluslararası radyasyon korunması kurallarını karşılayabilecek bir şekilde tasarlanmıştır. Işınlama odasının personel ve ürün giriş kapılarını korumak için ışınlama odasına bir labirentle girilmektedir.


5. Kaynak Depolama Havuzu; Işınlama cihazında ışınlama işlemini durdurmak için Co-60 kaynak paneli 6 metre derinliğinde su dolu depolama havuzuna indirilmektedir. Co-60 kaynağı su içerisinde gama ışını çıkartmaya devam eder. Ancak kaynak panelinin en üst seviyesinden itibaren 3.2 metre kalınlığında ki su kütlesi ışınların ürünlere veya ışınlama odasına ulaşmasını engellemektedir. Bu şekilde personel ışınlara maruz kalmadan güvenli bir şekilde ışınlama odasına girip bakım ve onarım yapabilmektedir.


6. Ürün Depolama Alanı; Gama ışınlama tesislerinde ürün depolama alanı, işlem görmemiş ürünler ve işlem görmüş ürünler olmak üzere fiziksel olarak iki kısma ayrılmıştır. Gelen ürünler işlem görmemiş alana alınarak ışınlama işlemi için hazırlanmakta ve konveyora yüklenerek ışınlama odasına sevk edilmektedir. Işınlama işleminden sonra ürünler işlem görmüş ürünler alanda depolanarak buradan dışarıya sevk edilmektedir.